12/02
Paula Vanhoovels en Jo Vercauteren in Track Record over vertrouwenspersonen, vlaggensysteem en melden van grensoverschrijdend gedrag
Jo Vercauteren
Een sociaal veilige omgeving ontstaat niet vanzelf. Binnen organisaties, verenigingen, scholen en sportclubs spelen vertrouwenspersonen een belangrijke rol bij het signaleren, bespreken en aanpakken van grensoverschrijdend gedrag. Bij Atletiek Vlaanderen zijn drie vertrouwenspersonen actief en ook de atletiekclubs werken met API’s (aanspreekpersonen integriteit) of vertrouwenspersonen.
Op onze Inspiratiedag in Sport Vlaanderen Gent gaf Jo Vercauteren een infosessie voor vertrouwenspersonen in onze atletiekclubs. Jo Vercauteren is niet alleen de enige man in die functie maar hij werkt ook onafhankelijk van de federatie. De twee andere vertrouwenspersonen, Liesl Van Barel en Paula Vanhoovels, zijn als personeelslid verbonden aan de federatie. Tijdens deze sessie had Jo Vercaueteren vooral aandacht voor het vlaggensysteem, een tool die door Sportieq gepromoot wordt om meldingen van grensoverschrijdend gedrag op een meer objectieve manier, an de hand van een aantal criteria, te beoordelen en de aanpak ervan beter te kunnen afstemmen op de noden.
Na afloop schoof hij samen met Paula Vanhoovels aan voor Track Record om toelichting te geven over de soms complexe en delicate materie. Een duidelijke definiëring van het begrip grensoverschrijdend gedrag is dan ook een logische start. “Er zijn vijf soorten grensoverschrijdend gedrag: psychisch, fysiek en seksueel grensoverschrijdend gedrag, maar ook pesten en verwaarlozing worden als dusdanig beoordeeld”, legt hij uit in de podcast. “Gedrag dat grensoverschrijdend kan zijn, is heel vaak een mengvorm van verschillende soorten. Het is geen zwart-witverhaal en er zijn verschillende nuances van zeer lichte tot zeer zware feiten.”
Grensoverschrijdend gedrag melden
Het is belangrijk dat de meldingen tot bij de vertrouwenspersonen van de club of de federatie komen. “Er zijn verschillende kanalen. Iedereen kan het kanaal kiezen waar ie zich het meest comfortbal voelt. Het kan via e-mail of via telefoon. Die e-mailadressen en telefoonnummers staan op een afzonderlijke pagina op de website van Atletiek Vlaanderen. Soms worden situaties of verdachte gedragingen gemeld via de atletiekclub. De vertrouwenspersonen binnen de club zijn ook opgeleid om de situaties te kunnen inschatten en te herkennen als zijnde een lichte case of een zwaardere situatie. In het geval van zwaardere cases is de afspraak dat ze die ook melden bij de vertrouwenspersoon van de federatie.”
Vlaggensysteem
Situaties inschatten gebeurt aan de hand van het vlaggensysteem. In onderstaand fragment legt Jo Vercauteren dat concept helder uit.
Vlaggensysteem
Jo Vercauteren legt de werking van het vlaggensysteem uit. Voor vertrouwenspersonenen is het een handige tool om op een objectieve, neutrale manier de ernst van een klacht in te schatten.
Het beleid rond grensoverschrijdend gedrag werpt vruchten af. Paula Vanhoovels, de verantwoordelijke veilig sporten van Atletiek Vlaanderen, is al sinds 2017 bezig met de materie. Zij ziet positieve tendensen.
“We hebben momenteel in elke club minstens één vertrouwenspersoon”, verduidelijkt Paula Vanhoovels. “In sommige clubs twee. Dat heeft z’n effect wel. We zagen in de beginjaren het aantal meldingen stijgen. Eigenlijk was dat goed, want dat betekent dat de mensen de weg vinden om te melden. Ons doel was om die clubvertrouwenspersonen goed op te leiden zodanig dat zij lichte meldingen, "gele vlaggen", zelf kunnen opvangen. Ik heb wel de indruk dat dit lukt. We zien dat de clubs erin slagen om hele goede profielen te vinden voor die rol van vertrouwenspersonen: sportpsychologen, huisartsen, maatschappelijk werkers, mensen uit het onderwijs… Mensen die het gewoon zijn om met meldingen om te gaan en goed kunnen communiceren.”
Er wordt een gelaagd systeem gehanteerd. Bij die zwaardere cases is er ook een rol weggelegd voor het federatieparket en de tuchtkamer van de federatie of kan een klacht ook ingediend worden bij de politie. Paula Vanhoovels geeft daar meer duiding over. Zie fragment hieronder.
Federatieparket
Paula Vanhoovels legt uit welke stappen gevolgd worden bij meldingen en wat de rol is van het tuchtorgaan van de federatie bij ernstigere zaken.
Vlaams Sporttribunaal
De podcast werd opgenomen in oktober 2025. Intussen is er een belangrijke update:
Het bestuursorgaan van Atletiek Vlaanderen besliste om voor feiten van grensoverschrijdend gedrag aan te sluiten bij het Vlaams Sporttribunaal (VST), een federatieoversschrijdend tribunaal. Dat betekent concreet dat meldingen die doorgegegeven worden aan het federatieparket daarna niet door de eigen tuchtkamer worden behandeld maar door het Vlaams Sporttribunaal. Dit moet de onafhankelijkheid en de geloofwaardigheid van het tuchtsysteem van de federatie verhogen én daarnaast creëren we hiermee de mogelijkheid dat personen die een klacht willen indienen tegen een lid van de federatie daarvoor ook rechtstreeks terecht kunnen bij het Vlaams Sporttribunaal. Momenteel worden het Tuchtreglement en het Procedurereglement nog herwerkt, waarna deze ter gelegenheid van de Algemene Vergadering van 21 maart kunnen bekrachtigd worden en in voege kunnen gaan.
Bekijk/beluister de volledige podcast op YouTube.
Bekijk/beluister de volledige podact op Spotify.
